Wprowadzenie: Klimatyzacja jako Nowoczesne Źródło Ciepła w Domu
Współczesna technologia ogrzewania domów i mieszkań dynamicznie ewoluuje, a jednym z najbardziej innowacyjnych i zyskujących na popularności rozwiązań jest wykorzystanie klimatyzacji z funkcją grzania. Przez lata klimatyzatory były kojarzone wyłącznie z przyjemnym chłodem w upalne dni. Dziś jednak, dzięki postępowi technologicznemu, stały się one wszechstronnymi systemami, zdolnymi zapewnić komfort cieplny przez cały rok. Idea ogrzewania powietrza za pomocą urządzenia, które zazwyczaj służy do jego schładzania, może wydawać się na pierwszy rzut oka sprzeczna z intuicją. W rzeczywistości jest to genialne w swojej prostocie zastosowanie zasad termodynamiki, opierające się na mechanizmie pompy ciepła typu powietrze-powietrze.
Kluczowym elementem, który umożliwia tę transformację funkcjonalności, jest rewersyjny zawór czterodrogowy. To właśnie ten niewielki, lecz niezwykle istotny komponent sprawia, że jednostka zewnętrzna klimatyzatora może pobierać ciepło z otoczenia (nawet przy niskich temperaturach), a następnie przekazywać je do wnętrza pomieszczenia za pośrednictwem jednostki wewnętrznej. Proces ten jest nie tylko efektywny, ale często również bardziej ekonomiczny i ekologiczny niż tradycyjne metody ogrzewania, takie jak piece gazowe, olejowe czy elektryczne grzejniki.
W niniejszym artykule zagłębimy się w szczegóły działania klimatyzacji z funkcją grzania, ze szczególnym uwzględnieniem roli, jaką odgrywa w niej zawór czterodrogowy. Przeanalizujemy, kiedy warto zdecydować się na to rozwiązanie, jakie są jego najważniejsze zalety i potencjalne ograniczenia. Podpowiemy także, na co zwrócić uwagę, wybierając odpowiedni model klimatyzatora, aby zapewnić sobie optymalny komfort i oszczędności przez cały rok.
Rewersyjny Zawór Czterodrogowy: Serce Systemu Grzewczego Klimatyzatora
Aby zrozumieć, w jaki sposób klimatyzator może zarówno chłodzić, jak i ogrzewać pomieszczenia, należy przyjrzeć się jego kluczowemu komponentowi – rewersyjnemu zaworowi czterodrogowemu. To on jest prawdziwym „mózgiem” i „sercem” systemu, odpowiedzialnym za zmianę kierunku przepływu czynnika chłodniczego, a tym samym za przełączanie urządzenia pomiędzy trybem chłodzenia a grzania. Bez tego elementu, funkcja ogrzewania w standardowym klimatyzatorze byłaby niemożliwa.
Konstrukcja i Zasada Działania
Rewersyjny zawór czterodrogowy to skomplikowany, ale niezwykle precyzyjny element hydrauliczny, zazwyczaj wykonany ze stopów miedzi i mosiądzu. Składa się z cylindrycznej obudowy, wewnątrz której znajduje się ruchomy suwak (tłok) sterowany elektromagnetycznie. Zawór posiada cztery porty (wejścia/wyjścia), które łączą go z:
1. Wylotem ze sprężarki (gaz gorący, wysokociśnieniowy).
2. Portem, który w trybie chłodzenia jest wlotem do skraplacza (jednostka zewnętrzna), a w trybie grzania wlotem do parownika (jednostka zewnętrzna).
3. Portem, który w trybie chłodzenia jest wylotem z parownika (jednostka wewnętrzna), a w trybie grzania wylotem ze skraplacza (jednostka wewnętrzna).
4. Wlotem do sprężarki (gaz zimny, niskociśnieniowy).
Kiedy klimatyzator pracuje w trybie chłodzenia, zawór czterodrogowy kieruje gorący gaz ze sprężarki do jednostki zewnętrznej (skraplacza), gdzie następuje oddanie ciepła na zewnątrz. Następnie schłodzony czynnik przepływa do jednostki wewnętrznej (parownika), pobierając ciepło z pomieszczenia.
W momencie przełączenia na tryb ogrzewania, elektromagnes w zaworze aktywuje się, przesuwając suwak. Ta zmiana pozycji suwaka powoduje, że gorący gaz ze sprężarki jest teraz kierowany do jednostki wewnętrznej, która staje się skraplaczem, oddając ciepło do pomieszczenia. Jednocześnie, jednostka zewnętrzna przyjmuje rolę parownika, pobierając ciepło z otoczenia. Dzięki temu prostemu, ale genialnemu mechanizmowi, klimatyzator działa jako pompa ciepła, przemieszczając energię cieplną z jednego miejsca do drugiego, zamiast ją generować.
Niezawodność i Znaczenie
Nowoczesne zawory czterodrogowe charakteryzują się wysoką niezawodnością, co jest kluczowe dla prawidłowego funkcjonowania klimatyzatora. Ich precyzyjne wykonanie i odporność na wahania ciśnienia oraz temperatury czynnika chłodniczego gwarantują długotrwałą i bezproblemową pracę. Ewentualna awaria zaworu czterodrogowego uniemożliwia zmianę trybu pracy urządzenia i często objawia się brakiem możliwości ogrzewania lub chłodzenia, lub nieprawidłowym działaniem obu funkcji. Dlatego regularne przeglądy i serwisowanie całego systemu klimatyzacji są tak ważne. To właśnie ten niewielki, ale fundamentalny element sprawia, że klimatyzator jest tak wszechstronnym i energooszczędnym rozwiązaniem do regulacji temperatury w naszych domach.
Jak Działa Ogrzewanie Klimatyzacją? Mechanizm Pompy Ciepła Powietrze-Powietrze
Zrozumienie, jak klimatyzacja ogrzewa pomieszczenia, wymaga poznania zasad działania pompy ciepła. Klimatyzator z funkcją grzania to nic innego jak powietrzna pompa ciepła typu powietrze-powietrze, która wykorzystuje zjawisko transportu ciepła rather than jego wytwarzania ze spalania paliwa. To podstawowa różnica między nią a tradycyjnymi systemami grzewczymi.
Podstawy Cyklu Chłodniczego (Grzewczego)
Cały proces opiera się na ciągłym obiegu czynnika chłodniczego, który zmienia swój stan skupienia z cieczy na gaz i z powrotem. W trybie ogrzewania, cykl ten jest odwrócony w stosunku do trybu chłodzenia:
1. Parownik (Jednostka zewnętrzna): Czynnik chłodniczy o niskiej temperaturze i ciśnieniu trafia do jednostki zewnętrznej. Mimo że na zewnątrz może być zimno (nawet kilka stopni poniżej zera), temperatura czynnika chłodniczego jest jeszcze niższa. Dzięki temu czynnik pobiera ciepło z otaczającego powietrza, parując i zmieniając się w gaz. Jest to proces wymiany ciepła, który efektywnie wydobywa energię cieplną z „zimnego” powietrza.
2. Sprężarka: Gazowy czynnik chłodniczy o niskim ciśnieniu i temperaturze jest zasysany przez sprężarkę. Sprężarka podnosi jego ciśnienie i temperaturę. W tym momencie czynnik staje się gorącym gazem o wysokim ciśnieniu.
3. Skraplacz (Jednostka wewnętrzna): Gorący gaz o wysokim ciśnieniu przemieszcza się do jednostki wewnętrznej, która w tym trybie pełni rolę skraplacza. Tutaj czynnik chłodniczy oddaje swoje ciepło do powietrza w pomieszczeniu, ochładzając się i skraplając z powrotem do postaci cieczy. Powietrze ogrzane przez skraplacz jest następnie rozprowadzane po pomieszczeniu.
4. Zawór rozprężny/Kapilara: Schłodzony, ciekły czynnik chłodniczy o wysokim ciśnieniu przepływa przez zawór rozprężny (lub kapilarę). Element ten gwałtownie obniża ciśnienie czynnika, co powoduje jego rozprężenie i znaczne obniżenie temperatury. W ten sposób czynnik jest ponownie gotowy do pobierania ciepła w jednostce zewnętrznej i cykl się zamyka.
Rola Zaworu Czterodrogowego w Odwróceniu Cyklu
Kluczową rolę w tym mechanizmie odgrywa rewersyjny zawór czterodrogowy, który, jak wspomniano wcześniej, fizycznie zmienia kierunek przepływu czynnika chłodniczego. W trybie chłodzenia, jednostka wewnętrzna pełni rolę parownika, a zewnętrzna skraplacza. Zawór czterodrogowy odwraca te role, sprawiając, że jednostka zewnętrzna staje się parownikiem (pobierającym ciepło), a wewnętrzna skraplaczem (oddającym ciepło). To właśnie dzięki niemu powietrze na zewnątrz, nawet zimne, może stać się źródłem ciepła dla naszych domów.
Efektywność Energetyczna – SCOP
Wydajność ogrzewania klimatyzacją jest wyrażana przez współczynnik SCOP (Seasonal Coefficient of Performance – Sezonowy Współczynnik Wydajności). Mówi on, ile energii cieplnej (w kWh) urządzenie jest w stanie wyprodukować z jednej kilowatogodziny energii elektrycznej zużytej do zasilania sprężarki i wentylatorów w ciągu całego sezonu grzewczego. Dla porównania, grzejnik elektryczny ma SCOP równy 1 (1 kWh prądu = 1 kWh ciepła), natomiast nowoczesne klimatyzatory inwerterowe osiągają SCOP na poziomie 4,0, a nawet 5,0 i więcej. Oznacza to, że z 1 kWh energii elektrycznej mogą wyprodukować 4-5 kWh energii cieplnej, co czyni je niezwykle efektywnymi i energooszczędnymi rozwiązaniami grzewczymi.
Kiedy Ogrzewanie Klimatyzacją Ma Największy Sens? Analiza Ekonomiczna i Warunków Sezonowych
Ogrzewanie klimatyzacją, choć niezwykle efektywne, nie zawsze jest panaceum na wszystkie potrzeby grzewcze. Jego największe zalety ujawniają się w specyficznych warunkach, a zrozumienie tych uwarunkowań pozwala maksymalnie wykorzystać potencjał tego rozwiązania.
Sezon Przejściowy – Królestwo Klimatyzacji
Okresy przejściowe, czyli wczesna wiosna i późna jesień, to czas, gdy klimatyzacja z funkcją grzania błyszczy najjaśniej. Temperatury w tych miesiącach często oscylują wokół zera lub kilku stopni na plusie. W takich warunkach powietrzne pompy ciepła, do których zaliczamy klimatyzatory, pracują z najwyższą efektywnością. Wskaźnik SCOP jest wtedy najwyższy, co przekłada się na minimalne zużycie energii elektrycznej i niskie rachunki.
* Ekonomiczny start i komfort: Wystarczy uruchomić klimatyzator na kilkanaście, kilkadziesiąt minut, aby szybko podnieść temperaturę w pomieszczeniu po nocy lub porannym spadku. Nie ma potrzeby uruchamiania całego, często znacznie bardziej kosztownego w eksploatacji, systemu centralnego ogrzewania, zwłaszcza jeśli potrzebujemy ciepła tylko w jednym pokoju.
* Elastyczność i kontrola: Klimatyzacja pozwala na precyzyjne sterowanie temperaturą w poszczególnych strefach, co jest trudne do osiągnięcia w tradycyjnych systemach. Możemy ogrzewać tylko te pomieszczenia, w których aktualnie przebywamy, co dodatkowo generuje oszczędności.
Łagodne Zimy i Wsparcie dla Centralnego Ogrzewania
W regionach o łagodnym klimacie, gdzie temperatury rzadko spadają poniżej -5°C, klimatyzacja może być głównym źródłem ciepła przez znaczną część zimy. Nawet przy takich temperaturach, nowoczesne klimatyzatory inwerterowe są w stanie utrzymać wysoką efektywność grzewczą (SCOP nadal może wynosić 2.5-3.5).
W przypadku zimniejszych klimatów, klimatyzacja świetnie sprawdza się jako uzupełnienie istniejącego systemu centralnego ogrzewania. Może działać jako tzw. „hybrydowy system grzewczy”. Kiedy temperatury są umiarkowane (np. od +5°C do -5°C), klimatyzator może przejąć ciężar ogrzewania, redukując zużycie droższego paliwa (gaz, olej, węgiel). Gdy nastąpią silne mrozy (np. poniżej -10°C do -15°C), i efektywność klimatyzatora znacząco spadnie (SCOP może spaść do 1.5-2.0, a czasami wręcz do 1.0, szczególnie w starszych modelach), automatycznie lub manualnie można włączyć tradycyjne źródło ciepła.
Analiza Kosztów Ogrzewania – Przykłady
Porównajmy hipotetyczne koszty ogrzewania dla 100 m² domu w okresie przejściowym (np. 3 miesiące wiosną/jesienią) przy różnych źródłach ciepła, zakładając średnie zapotrzebowanie na ciepło na poziomie 50 kWh/m²/miesiąc w tym okresie:
* Klimatyzator (SCOP 4.0):
* Zapotrzebowanie na ciepło: 100 m² * 50 kWh/m²/miesiąc * 3 miesiące = 15000 kWh
* Zużycie energii elektrycznej: 15000 kWh / 4.0 = 3750 kWh
* Koszt prądu (przeanalizujmy średnią cenę 0.80 zł/kWh): 3750 kWh * 0.80 zł/kWh = 3000 zł
* Kocioł gazowy (Sprawność 95%):
* Zapotrzebowanie na ciepło: 15000 kWh
* Zużycie gazu (przy założeniu 10 kWh/m³ gazu): 15000 kWh / 0.95 = 15789 kWh energii z gazu. 15789 kWh / 10 kWh/m³ = 1579 m³ gazu
* Koszt gazu (przy średniej cenie 0.25 zł/kWh, czyli 2.5 zł/m³): 1579 m³ * 2.5 zł/m³ = 3947.5 zł
* Grzejniki elektryczne (Sprawność 100%, SCOP 1.0):
* Zapotrzebowanie na ciepło: 15000 kWh
* Zużycie energii elektrycznej: 15000 kWh / 1.0 = 15000 kWh
* Koszt prądu (przy cenie 0.80 zł/kWh): 15000 kWh * 0.80 zł/kWh = 12000 zł
Powyższe dane są uproszczone, ale wyraźnie pokazują, że w sprzyjających warunkach cenowych i temperaturowych, ogrzewanie klimatyzacją może być znacząco bardziej ekonomiczne niż tradycyjne grzejniki elektryczne, a nawet konkurencyjne wobec ogrzewania gazowego, zwłaszcza w obliczu rosnących cen paliw kopalnych. Ważne jest, aby podczas wyboru klimatyzatora zwrócić uwagę na zakres pracy w niskich temperaturach – im niższa temperatura minimalna, przy której urządzenie wciąż efektywnie grzeje, tym bardziej wszechstronne będzie jego zastosowanie.
Zalety Ogrzewania Klimatyzatorem: Od Komfortu po Ekologię
Wybór klimatyzacji z funkcją grzania jako źródła ciepła przynosi szereg korzyści, które wykraczają poza samą efektywność energetyczną. Od podniesienia komfortu użytkowania, przez wymierne oszczędności, aż po pozytywny wpływ na środowisko – zalety te sprawiają, że rozwiązanie to cieszy się rosnącym uznaniem.
1. Wyjątkowa Energooszczędność i Wysoki SCOP
Najważniejszą zaletą jest bez wątpienia energooszczędność. Jak już wspomniano, klimatyzatory działają na zasadzie pompy ciepła, co oznacza, że nie wytwarzają ciepła ze spalania paliw, lecz jedynie transportują je z otoczenia do wnętrza. Dzięki temu, jedna jednostka energii elektrycznej zużyta do napędzania sprężarki i wentylatorów może przekształcić się w 3 do 5 jednostek energii cieplnej dostarczonej do pomieszczenia (SCOP 3.0-5.0). Dla porównania:
* Tradycyjny kocioł gazowy osiąga sprawność na poziomie 90-98%, czyli z 1 jednostki energii zawartej w gazie uzyskujemy 0.9-0.98 jednostek ciepła.
* Grzejniki elektryczne mają sprawność bliską 100%, co oznacza 1 jednostka energii elektrycznej = 1 jednostka ciepła.
Różnica jest kolosalna. Oszczędności w rachunkach za prąd, szczególnie w okresach przejściowych, mogą sięgać kilkudziesięciu procent w porównaniu do innych źródeł ciepła.
2. Szybkie Nagrzewanie i Precyzyjna Kontrola Temperatury
Klimatyzatory z funkcją grzania są w stanie bardzo szybko podnieść temperaturę w pomieszczeniu. Dzięki cyrkulacji powietrza i dużej mocy grzewczej, po włączeniu urządzenia ciepło rozchodzi się natychmiast, co jest szczególnie cenne rano lub po powrocie do zimnego domu. Dodatkowo, nowoczesne modele inwerterowe oferują niezwykle precyzyjną kontrolę temperatury, z dokładnością do 0.5-1°C. Użytkownik może ustawić preferowaną temperaturę, a urządzenie będzie ją utrzymywać, dynamicznie dostosowując swoją moc, co przekłada się na stabilny komfort cieplny bez przegrzewania lub niedogrzewania pomieszczeń.
3. Ekologiczny Aspekt Ogrzewania – Redukcja Emisji CO2
Ogrzewanie klimatyzacją jest znacznie bardziej przyjazne dla środowiska niż spalanie paliw kopalnych. Choć klimatyzator zużywa prąd, to jednak jego wysoka efektywność energetyczna oznacza znacznie mniejsze zapotrzebowanie na energię pierwotną potrzebną do jej wytworzenia. Jeśli dodatkowo energia elektryczna pochodzi ze źródeł odnawialnych (np. panele fotowoltaiczne), emisja CO2 związana z ogrzewaniem spada praktycznie do zera. Badania pokazują, że zastąpienie kotła węglowego klimatyzatorem może zredukować emisję dwutlenku węgla o ponad 80-90%. To istotny krok w walce ze zmianami klimatycznymi. Ponadto, nowoczesne urządzenia wykorzystują ekologiczne czynniki chłodnicze (np. R32) o znacznie niższym potencjale globalnego ocieplenia (GWP) niż starsze substancje.
4. Funkcja „Dwa w Jednym” – Całoroczny Komfort
Jedno urządzenie pełni funkcję zarówno chłodzenia latem, jak i ogrzewania zimą. To eliminuje potrzebę instalowania dwóch oddzielnych systemów, co oszczędza miejsce, koszty instalacji i konserwacji. Jest to szczególnie wygodne w małych mieszkaniach, gdzie liczy się każdy metr kwadratowy, a także w domach, gdzie estetyka i minimalizm są priorytetem.
5. Filtracja i Poprawa Jakości Powietrza
Większość nowoczesnych klimatyzatorów jest wyposażona w zaawansowane systemy filtracji powietrza, które usuwają zanieczyszczenia, kurz, alergeny, bakterie i wirusy. Ogrzewając pomieszczenie, jednocześnie oczyszczamy powietrze, co ma pozytywny wpływ na zdrowie i samopoczucie mieszkańców, szczególnie alergików i osób z problemami oddechowymi. Niektóre modele posiadają również funkcje jonizacji, dodatkowo poprawiając jakość powietrza.
6. Bezpieczeństwo i Niskie Koszty Eksploatacji
W przeciwieństwie do systemów opartych na spalaniu, klimatyzatory nie emitują spalin, nie ma ryzyka zatrucia czadem, ani konieczności budowy kominów. To sprawia, że są bezpieczniejsze w użytkowaniu. Niskie koszty eksploatacji, wynikające z wysokiej efektywności, czynią je atrakcyjną alternatywą dla drożejących paliw kopalnych. Regularny serwis ogranicza się zazwyczaj do czyszczenia filtrów i kontroli czynnika chłodniczego, co jest mniej skomplikowane i kosztowne niż przeglądy kotłów.
Wszystkie te zalety sprawiają, że ogrzewanie klimatyzacją to rozwiązanie godne rozważenia dla każdego, kto szuka nowoczesnego, efektywnego, ekologicznego i komfortowego sposobu na zarządzanie temperaturą w swoim domu.
Wyzwania i Ograniczenia: Kiedy Klimatyzacja Grzewcza Może Rozczarować?
Mimo licznych zalet, ogrzewanie klimatyzacją, podobnie jak każda technologia, posiada swoje ograniczenia. Świadomość tych wyzwań jest kluczowa dla podjęcia świadomej decyzji i uniknięcia rozczarowań, zwłaszcza w specyficznych warunkach klimatycznych.
1. Spadek Wydajności w Ekstremalnych Temperaturach
To chyba najważniejsze ograniczenie. Efektywność pompy ciepła typu powietrze-powietrze, jaką jest klimatyzator, zależy od różnicy temperatur między powietrzem wewnętrznym a zewnętrznym. Im niższa temperatura na zewnątrz, tym trudniej jest urządzeniu pobrać wystarczającą ilość ciepła. Wraz ze spadkiem temperatury zewnętrznej spada współczynnik SCOP, a co za tym idzie, rośnie zużycie energii elektrycznej na wyprodukowanie tej samej ilości ciepła.
* Poniżej -10°C do -15°C: Większość standardowych klimatyzatorów inwerterowych zaczyna tracić znacząco na wydajności. Ich SCOP może spaść do 1.5-2.0, co sprawia, że ogrzewanie staje się mniej ekonomiczne.
* Poniżej -20°C do -25°C: Tylko nieliczne, specjalnie zaprojektowane modele (często określane jako „nordyckie” lub „arktyczne”) są w stanie efektywnie pracować w tak niskich temperaturach, choć i one będą miały obniżoną wydajność. Bardzo wiele klimatyzatorów po prostu przestaje grzać w takich warunkach z uwagi na zabezpieczenia.
2. Cykle Odmrażania (Defrost)
W niskich temperaturach, zwłaszcza przy wysokiej wilgotności powietrza, na wymienniku ciepła jednostki zewnętrznej może osadzać się szron lub lód. Aby zapobiec zamarzaniu i utracie wydajności, klimatyzatory uruchamiają cykle odmrażania (defrost). Podczas defrostu, zawór czterodrogowy na krótko odwraca obieg, kierując gorący czynnik chłodniczy do jednostki zewnętrznej, aby roztopić lód. W tym czasie jednostka wewnętrzna nie dostarcza ciepła, a czasami może nawet wydmuchiwać zimne powietrze (lub w ogóle się wyłączać, aby nie dmuchać zimnym). Choć cykle te są zazwyczaj krótkie (5-15 minut), mogą być uciążliwe w bardzo mroźne dni, powodując krótkotrwałe spadki temperatury w pomieszczeniu.
3. Koszty Początkowe i Montaż
Chociaż ogrzewanie klimatyzacją jest ekonomiczne w eksploatacji, początkowy koszt zakupu i montażu urządzenia, zwłaszcza kilku jednostek wewnętrznych w systemie multi-split, może być wyższy niż instalacja prostych grzejników elektrycznych. Profesjonalny montaż jest kluczowy dla efektywności i trwałości systemu, a jego cena zależy od złożoności instalacji.
4. Dystrybucja Ciepła i Konieczność Obiegu Powietrza
Klimatyzatory ogrzewają powietrze w sposób punktowy. Aby ciepło równomiernie rozprowadziło się po pomieszczeniu, potrzebny jest swobodny obieg powietrza. Może to być problematyczne w domach o złożonym układzie pomieszczeń, z wieloma drzwiami i ścianami, gdzie ciepło może nie docierać do wszystkich zakamarków. W takich przypadkach konieczne może być zainstalowanie kilku jednostek wewnętrznych lub wsparcie się innym źródłem ciepła.
5. Estetyka Jednostek Zewnętrznych i Wewnętrznych
Zarówno jednostki zewnętrzne, jak i wewnętrzne, są widocznymi elementami instalacji. Jednostka zewnętrzna zajmuje miejsce na elewacji, balkonie lub gruncie, a jej wygląd może nie każdemu odpowiadać. Jednostki wewnętrzne, choć coraz bardziej designerskie, nadal są elementami wyposażenia wnętrza. W niektórych obiektach (np. zabytkowych) ich montaż może być problematyczny lub wymagać specjalnych uzgodnień.
6. Hałas (Choć Zazwyczaj Niski)
Nowoczesne klimatyzatory inwerterowe są znacznie cichsze niż starsze modele, zwłaszcza jeśli chodzi o jednostki wewnętrzne. Jednak jednostka zewnętrzna, zawierająca sprężarkę i wentylator, zawsze będzie generować pewien poziom hałasu. W gęstej zabudowie lub w nocy może to być uciążliwe dla sąsiadów. Przed zakupem warto sprawdzić deklarowany poziom ciśnienia akustycznego zarówno dla jednostki wewnętrznej, jak i zewnętrznej.
7. Suchość Powietrza
Ogrzewanie powietrzem, niezależnie od źródła, może prowadzić do jego wysuszenia, co bywa zauważalne w sezonie grzewczym. Niska
